ความเป็นมาของพระพุทธศาสนาบนผืนแผ่นดินไทย
![โครงการนิทรรศการภาพ พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2019/11/14976597_1248886415153041_1869954352245377656_o-1024x683.jpg)
พระพุทธศาสนาเป็นสถาบันหลักของชาติ รัฐให้การสนับสนุน มีความสัมพันธ์กับสถาบันพระมหากษัตริย์มาแต่อดีต นับตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยเป็นต้นมา พระพุทธศาสนาได้รับการทะนุบำรุงและอุปถัมภ์จากพระมหากษัตริย์เพราะเป็นศูนย์รวมศรัทธา เป็นที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจของประชาชน
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/10/99953DB2EB6-468F-42B9-A9D3-CC8C2712B625-2-1024x739.jpg)
การดำเนินชีวิตหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ทำให้ประชาชนในชาติมีความมั่นคงทางด้านจิตใจ สังคมมีความสงบสุขภายใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปีพุทธศักราช ๒๔๗๕ สถาบันพระพุทธศาสนาได้รับการดูแลและอุปถัมภ์ภายใต้ระบบราชการ แต่ยังคงความสัมพันธ์กับสถาบันพระมหากษัตริย์อย่างเหนียวแน่น ทั้งทางจารีตประเพณี และกฎหมาย (สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยวอุปเสโณ) , ๒๕๕๔)
![พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้น และคณะสงฆ์ ออกบิณฑบาตที่บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี ปี พ.ศ.๒๕๕๙](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2020/05/S__1540133-1024x576.jpg)
พระพุทธศาสนาเป็นรากฐานสำคัญของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนในสังคมไทยที่มีความเชื่อ ศรัทธา และถือหลักปฏิบัติตามหลักพระพุทธศาสนาที่ซึมผสานอยู่ในความคิด จิตใจ และกิจกรรมทุกด้านขอวิถีชีวิตไทยสืบต่อกันมาอย่างยาวนาน จารีตประเพณีต่าง ๆ ของไทย ล้วนมีรากฐานจากคติความเชื่อ จากหลักพระพุทธศาสนา เช่น เทศกาลประจำปี วันสงกรานต์ วันลอยกระทง และวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่ราชการกำหนดให้เป็นวันหยุดราชการ และการนับศักราชจากราชการ คือ พุทธศักราชที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน
![สวดมนต์ข้ามปีที่วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2020/08/15774759_1317324544975894_1256829445804632537_o-1024x683.jpg)
สังคมไทยในอดีต มีพระสงฆ์เป็นผู้นำทางจิตใจและสติปัญญาของชุมชน มีวัดเป็นศูนย์กลางของชุมชน มีบทบาทในการให้การศึกษาทั้งทางด้านทั้งความรู้ ด้านศิลปวัฒนธรรม อาชีพ และการดำเนินชีวิต ทำให้สังคมไทยมีความเจริญมั่นคงมาแต่อดีตจนถึงปัจจุบันนี้
![โครงการ”ธรรมะเยียวยาใจ” ผู้ประสบภัยน้ำท่วม หลังมหาอุทกภัย ปีพ.ศ.๒๕๕๔ ยังคงดำเนินต่อมาโดยกลุ่มเพื่อชีวิตดีงาม และกลุ่มใต้ร่มพุทธธรรม สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ อีกทั้งพระสงฆ์ทุกภาคส่วน ก็ยังคงเดินหน้าช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย และภัยธรรมชาติตลอดจนช่วยบรรเทาความเดือดร้อน เยียวยาความทุกข์ของประชาชนมาจนถึงทุกวันนี้](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2020/08/S__111697984-1024x683.jpg)
ประชาชนไทยกว่าร้อยละ ๙๐ ยังคงนับถือพระพุทธศาสนา และรัฐธรรมนูญกำหนดให้รัฐต้องอุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนา การรักษาและสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา จึงมีส่วนสำคัญที่บริษัทจะต้องถือเป็นหน้าที่และภารกิจที่จะต้องส่งเสริม ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้เจริญรุ่งเรือง โดยมีพระสงฆ์เป็นผู้ทำหน้าที่ศึกษาและเผยแพร่หลักธรรมคำสอน เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงสัจธรรมความจริงด้วยตนเอง ผ่านการปฏิบัติขัดเกลาตนบนวิถีแห่งศีล สมาธิ และปัญญาในวิถีพุทธวิถีธรรมที่ร้อยไปกับการใช้ชีวิตประจำวันตั้งแต่ตื่นนอนไปจนถึงเข้านอนบนหนทางแห่งสติ
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/07/DSC041050000-1024x683.jpg)
การรับพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งของชีวิต จึงเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเราจะต้องประสบกับความสำเร็จและสูญเสีย ไม่ได้ดังใจหวัง ดีใจ เสียใจสลับกันไปตลอดเวลา สัจธรรมความจริงจะเตือนให้เราไม่ดีใจจนเหลิง และไม่เสียใจจนหลง เพราะทุกอย่างมันไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และไม่มีอะไรที่เราจะยึดไว้เป็นของเราเลยสักอย่างเดียว แม้แต่ชีวิตของเรา วันหนึ่งก็ต้องคืนสู่ธรรมชาติ
เมื่อเราอยู่บนเส้นทางสายกลางที่พระพุทธเจ้าทรงวางไว้ ผ่านการสอนจากพระสงฆ์ และครูบาอาจารย์ที่ได้ปฏิบัติจนเห็นผล เราก็น้อมมาปฏิบัติที่กายใจของเราเอง จนกระทั่งเห็นตามความเป็นจริง เราจะปล่อยวางได้กับทุกเรื่องที่ประสบ ด้วยความเข้าใจถึงเหตุปัจจัยแห่งทุกข์ และด้วยความเพียรอย่างต่อเนื่อง เราจะเกิดความเมตตาตนเองและผู้อื่นจนสามารถให้อภัยแก่ผู้ที่ทำร้ายเราได้ในที่สุด
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/07/DSC04086oooo-1024x683.jpg)
ดังที่พระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญเพียรมาทุกด้านอย่างอุกฤษฏ์เป็นเวลากว่าแปดหมื่นสี่พันอสงไขย์เพื่อดับทุกข์ในใจของพระองค์จนสำเร็จมาแล้ว การปฏิบัติที่ตัวเราก็เช่นกัน เมื่อเห็นทุกข์ กระทั่งทุกข์ไม่สามารถทำร้ายใจเราได้อีกต่อไป ก็จะยิ่งเพิ่มความศรัทธาในความเพียรต่อการฝึกตนเพื่อเข้าถึงแก่นแท้ของชีวิต คือ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา
การเผยแผ่ธรรมจึงจำเป็นต้องมีพระสงฆ์เป็นผู้ทำหน้าที่ศึกษาและเผยแผ่หลักธรรมคำสอน ดังพุทธพจน์ที่พระบรมศาสดดามีพระปฐมวาจาแก่พระสาวก ๖๐ องค์ ซึ่งล้วนเป็นพระอรหันต์ว่า
“พวกเธอจงเที่ยวจาริกไป
เพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขแก่ชนหมู่มาก
เพื่ออนุเคราะห์ชาวโลก
เพื่อประโยชน์เกื้อกูลและความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”
จาก พระไตรปิฎกภาษาไทย วินัยปิฎก มหาวรรค เล่ม ๔ ข้อ ๓๒ หน้า ๔๙ – ๕๐
![ขอขอบคุณ ภาพการบรรพชาอุปสมบท โครงการ พระนวกะโพธิ รุ่นที่ ๖ จัดโดย สำนักงานกำกับพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ ในขณะนั้น ร่วมกับ พระธรรมทูตสายอินเดีย-เนปาล ระหว่างวันที่ ๑๘ -๒๘ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๐ ภาพถ่ายโดย พระมหาปฐมพงษ์ ญาณวํโส จริยธรรมแชนแนล สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2020/05/ภาพอินเดีย_2_๑๙๑๒๒๔_0019-768x1024.jpg)
การประกาศเผยแพร่หลักพระพุทธธรรม มีความสำคัญยิ่งต่อความมั่นคงของสถาบันพระพุทธศาสนาในประเทศไทยและความมั่นคงของชาติ สังคมไทยในอดีตชาวพุทธเข้าถึงหลักธรรมคำสอนโดยมีวัดเป็นศูนย์กลางของการศึกษา และถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจและได้เรียนรู้และการปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนอย่างมั่นคง เป็นสังคมวิถีพุทธ ดำรงอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุข เพราะการเสียสละทุ่มเทชีวิต อุทิศเวลาในการประกาศเผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์ ด้วยมองเห็นคุณค่า และความสำคัญของพระพุทธศาสนา
![กราบขอบพระคุณ ภาพโดย พระครูใบฎีกามงคล วชิรปัญโญ (ในขณะนั้น](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/01/IMG_4444777-682x1024.jpg)
การเผยแผ่พระพุทธศาสนาแบบดั้งเดิมในอดีตนั้น พระสงฆ์ได้รับการศรัทธา ยกย่องเป็นปูชนีบุคคล และเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณ ประชาชนชาวไทยจึงได้ช่วยกันทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองสืบเนื่องมาทุกยุคทุกสมัย (พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต), ๒๕๕๐ ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ )
แต่ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา เกิดความรุนแรงอย่างน่าเป็นห่วงทางชายแดนใต้ของประเทศไทย และนั่นคือจุดเริ่มต้นของการก่อเกิด “พระธรรมทูตอาสา ๕ จังหวัดชายแดนใต้” ในเวลาต่อมา จากดำริของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/10/9991A76C74D-F55D-4EAB-9DD8-5F2E5B1CAD08-2-720x1024.jpg)
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/10/48641B38-E3DC-487E-BE4B-EC7DEEAF7DD6-2-727x1024.jpg)
เรียบเรียงจาก ดุษฎีนิพนธ์ เรื่อง “ประสิทธิผลการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตอาสา ใน ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้” จากงานวิจัยของ พระมหาปรีชา สาเส็ง
และขอขอบคุณ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี เจ้าของลิขสิทธิ์ไว้ ณ โอกาสนี้
![พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) และ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/03/1F850FDA-068B-47B1-9C99-0FB76DCBFA16-2999-1024x899.jpg)