![Z6RFKHDHIRCPFXD7D5PKXIAP545BAPBW7T5LP2FBIZXF4OEBUP7W5PIARM](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/DSC03624-683x1024-1.jpg)
วันนี้วันพระ วันอาทิตย์ที่ ๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๖
เรียนรู้ปฏิปทาพระเถระ
ผู้ริเริ่มวางรากฐานแนวคิดนำพระพุทธศาสนาก้าวเข้าสู่โลกยุคใหม่
และสร้างพระสงฆ์ผู้เคร่งครัดในพระธรรมวินัย
จาริกธรรมไปทั่วโลกเพื่อประโยชน์สุขของมนุษย์และสรรพชีวิต
สำหรับสี่ตอนนี้เล่าย้อนไปในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองเมื่อหลวงพ่อพริ้งพาสามเณรเกี่ยวไปฝากไว้กับพระอาจารย์มหากลั่น ปิยทสฺสี เพื่อเรียนบาลีอยู่ที่พุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในช่วงนั้นเอง ท่านได้พบกับหลวงพ่อพุทธทาสภิกขุ ขณะยังเป็นพระมหาเงื่อม อินฺทปญฺโญ ซึ่งเป็นศิษย์พระอาจารย์มหากลั่นเช่นเดียวกัน แม้เป็นช่วงสั้นๆ แต่สายสัมพันธ์ระหว่างหลวงพ่อสมเด็จฯ กับหลวงพ่อพุทธทาสนั้นยืนยาว
วิถีแห่งผู้นำ
: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)
๑๘. หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง ๑๙.พระมหากลั่น ปิยทสฺสี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง ๒๐. พบหลวงพ่อพุทธทาส ๒๑.ประวัติพระราชสุธรรมเมธี(สังข์ ภูริปญฺโญ)
เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/S__68624471-2.jpg)
๑๘.
หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง
ครั้นถึงสุราษฏร์ธานี หลวงพ่อพริ้งทราบข่าวว่า เกาะสมุยถูกพันธมิตรทิ้งระเบิด เพราะกลัวญี่ปุ่นจะยึดเป็นฐานทัพ มีเรือรบหลายลำถูกทิ้งระเบิดจมลง หลวงพ่อพริ้งเกรงไม่ปลอดภัย และเข้าใจความรู้สึกของลูกศิษย์ว่า ตั้งใจอยากเรียนบาลี จึงเปลี่ยนใจนำสามเณรเกี่ยวไปฝากไว้กับพระอาจารย์มหากลั่น ปิยทสฺสี เพื่อเรียนบาลีอยู่ที่พุมเรียง อำเภอไชยาไปพลางๆ ก่อน จนกว่าเหตุการณ์สู้รบในกรุงเทพมหานครจะสงบลง
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/A89246FD-65D6-4C2D-95EB-72CADBA7FBF9.jpg)
คุณธรรม คือ ความกตัญญู เป็นสิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ ยึดถือปฏิบัติและพร่ำสอนอยู่เสมอว่า อาจารย์มหากลั่น เป็นหนึ่งในพระเถระที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ รำลึกถึงพระคุณอยู่เสมอ แม้มีโอกาสศึกษาพระปริยัติอยู่กับท่านไม่นานนัก แต่ด้วยวิสัยแห่งปราชญ์ทั้งหลาย ย่อมยึดถือความกตัญญูเป็นที่ตั้ง ไม่ว่าน้อยหรือมาก อันเป็นเหตุนำมาซึ่งความเจริญในชีวิต ทั้งในคติโลกและคติธรรม เมื่อมีโอกาสเจ้าประคุณสมเด็จฯ ก็จะบำเพ็ญกุศลให้เสมอมา
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/FullSizeRender-2020-05-26T161106.403.jpg)
๑๙.
พระมหากลั่น ปิยทสฺสี
ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง
พระมหากลั่น ปิยทสฺสี เกิดเมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๓ ณ บ้านบางผักคราด ตำบลตะกรบ อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ในวัยเยาว์ ขณะอายุ ๑๒ ขวบ ท่านได้ออกจากบ้านไปอาศัยอยู่กับพระอาจารย์ชู วัดพุมเรียง เพื่อเรียนหนังสือไทย เมื่ออาจารย์ชู มรณภาพแล้ว พระใบฎีกาเซี้ยง ได้รับเด็กชายกลั่นไปอุปการะต่อ เมื่อเด็กชายกลั่น อ่านออกเขียนได้ จึงได้เข้าเรียนในโรงเรียนโพธิพิทยากร จนกระทั้งจบชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓
ต่อมา เมื่ออายุ ๑๕ ปี ได้บรรพชาเป็นสามเณร ณ วัดพุมเรียง (เมืองไชยา) กับพระใบฎีกาเซี้ยง หลังจากนั้น ได้เดินทางติดตามพระใบฎีกาเซี้ยง โดยเรือทางทะเลเข้ากรุงเทพ ฯ
ตามประวัติระบุว่า เมื่อถึงกรุงเทพท่านได้บรรพชาเป็นสามเณรอีกครั้ง เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๘ ณ วัดปทุมคงคา เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร โดยมี พระครูกัลยาณคุณ (ใช้) เป็นพระอุปัชฌาย์
เมื่ออายุครบอุปสมบท ท่านได้กลับมาอุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดพุมเรียง วันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๓ โดยมี พระครูโสภณเจตสิการาม (คง) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระสมุห์คง เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และ พระครูคณานุกูล (ศักดิ์) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า ปิยทสฺสี แล้วจำพรรษา ณ วัดพุมเรียง ๑ พรรษา จากนั้น ได้กลับไปเรียนบาลีที่วัดปทุมคงคา ตามเดิม จนสอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยค หลังจากสอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยคแล้ว ท่านได้เดินทางกลับบ้านเกิด ตั้งโรงเรียนภาษาบาลีขึ้นที่พุมเรียง ชื่อว่า “โรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ”
![กราบขอบพระคุณ ภาพจาก สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศฯ](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/3D384526-52B9-4CF8-98A3-436AEC4EEF33.jpg)
ต่อมา ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร ในราชทินนาม ที่ “พระครูชยาภิวัฒน์”
พระครูชยาภิวัฒน์ได้มรณภาพด้วยโรคชราภาพ เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๒ ณ กุฏิของท่าน วัดพุมเรียง สิริรวมอายุได้ ๘๙ ปี ๓ เดือน พรรษา ๖๘
๒๐.
พบหลวงพ่อพุทธทาส
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/อ.จ_พทธทาส__272.jpg)
ที่พุมเรียงนี้เอง สามเณรเกี่ยวได้พบกับหลวงพ่อพุทธทาสภิกขุ ขณะยังเป็นพระมหาเงื่อม อินฺทปญฺโญ ซึ่งเป็นศิษย์พระอาจารย์มหากลั่น ท่านกลับจากกรุงเทพฯ มาอยู่บรมธาตุไชยา และได้ไปตั้งสวนโมกข์อยู่ที่พุมเรียง บางครั้งท่านก็มาพบปะสนทนากับอาจารย์ของท่านอยู่บ่อยครั้ง นับได้ว่า เป็นศิษย์ร่วมอาจารย์เดียวกัน ท่านทั้งสองจึงมีความผูกพันกันนับตั้งแต่นั้นมา
![สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2021/12/90F8F0A0-0E38-4515-83B6-1B290053F3DE-2-scaled.jpg)
เจ้าประคุณสมเด็จฯ เล่าว่า
“หลวงพ่อได้พบกับท่านพุทธทาส เพราะเป็นศิษย์อาจารย์มหากลั่นด้วยกัน ก็ได้พบกัน จึงรู้จักมักคุ้นมาตั้งแต่ตอนหลวงพ่อยังเป็นเณร”
” พบกันตอนแรกเป็นช่วงระยะสั้นๆ ตอนนั้น เกิดทหารพันธมิตรทิ้งระเบิดกรุงเทพฯ สะพานผ่านฟ้าก็ถูกระเบิดด้วย หลวงพ่อพริ้ง อาจารย์ของหลวงพ่อ ท่านกลัวไม่ปลอดภัย จึงมารับไปอยู่ที่พุมเรียง อำเภอไชยา จึงได้พบกับท่านพุทธทาส ซึ่งท่านอยู่พุมเรียงก่อนแล้ว พอเหตุการณ์บ้านเมืองเริ่มปกติ หลวงพ่อพริ้งก็มารับกลับกรุงเทพฯ แต่หลังจากนั้น ก็ยังได้พบกันอยู่บ่อยครั้ง
จดหมายจากสหธรรมมิก
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/02/IMG_6103-2-688x1024.jpg)
ในปีพุทธศักราช ๒๕๑๐ ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ พระเทพคุณาภรณ์ เขียนจดหมายถึงหลวงพ่อพุทธทาส เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชชัยกวี โดยในจดหมายลงวันที่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๑๐ สรุปความว่า พระภิกษุประสงค์ ปวโร ซึ่งในขณะนั้นจำพรรษาอยู่ที่วัดวชิราลงกรณวรารามวรวิหาร ปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา สนใจทางปฏิบัติและชอบสงบ มีความปรารถนาจะมาศึกษาที่สวนโมกขพลารามบ้าง ด้วยเคยอ่านหนังสือและฟังเกี่ยวกับสวนโมกข์มา จึงขอแนะนำและฝากฝังกับหลวงพ่อพุทธทาสตามที่เห็นสมคาร
การเกื้อกูลกันฉันพี่น้อง
ต่อมา ท่านพุทธทาสมีอาวุโสมากขึ้น ท่านก็มาหาที่วัดสระเกศฯ บอกว่า อยากได้พระไปเป็นเจ้าอาวาสวัดพระธาตุไชยา เพราะท่านแก่แล้ว อยากหยุดงานบริหาร อยากดูแลสวนโมกข์อย่างเดียว แต่ขอเป็นพระวัดสระเกศฯ จึงบอกท่านไปว่า “ได้”
แล้วท่านก็มีหนังสือมา หนังสือฉบับนั้นท่านพุทธทาสเขียนด้วยลายมือท่านเอง โดยเขียนมาขอท่านเจ้าคุณสังข์ (เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระศรีธรรมเมธี ) หลวงพ่อจึงขอให้เจ้าคุณสังข์ไป เพราะเห็นว่า คุ้นเคยกับท่านพุทธทาสอยู่ก่อน เจ้าคุณสังข์ท่านก็ยอมไป และอยู่มาจนมรณภาพ เมื่อวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๗
เจ้าประคุณสมเด็จฯ เล่าว่า “ตอนนั้น ท่านพุทธทาสมีหนังสือ มาขอเจ้าคุณสังข์ เห็นว่า ทางวัดสระเกศฯ ยังเงียบๆ อยู่ ท่านก็ตามมาถึงวัด คงเกรงว่า จะไม่ให้เจ้าคุณสังข์ไป หลวงพ่อก็บอกว่าให้ไป ท่านพุทธทาสก็บอกว่า ให้ตอบหนังสือด้วย จะได้มีหลักฐานไปยืนยันกับเจ้าคุณสังข์ หลวงพ่อจึงตอบหนังสือท่านไป
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/26263EDF-5865-49F1-A01D-21E84AB61B77-1.jpg)
๒๑.
ประวัติ พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙)
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/05/82223831_2519181444871295_3734275722282270720_n.jpg)
เจ้าคุณสังข์มีความคุ้นเคยกับหลวงพ่อพุทธทาสเพราะเป็นคนไชยาด้วยกัน ท่านจึงมาขอให้ไปอยู่ไชยา จากหนังสือประวัติ พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙) บันทึกไว้ว่า พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙) เดิมชื่อ สังข์ นามสกุล ขวัญชู เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ.๒๔๖๘ ตรงกับวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๒ ปีฉลู ณ บ้านเลขที่ ๑๓ หมู่ที่ ๑ ตำบลป่าเว อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
อุปสมบทเมื่อวันจันทร์ที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๘๙ ตรงกับวันแรม ๑๒ ค่ำ เดือน ๖ ปีจอ เวลา ๑๕.๒๐ น. ณ วัดเววน ตำบลป่าเว อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมี พระครูโสภณเจตสิการาม (ขำ ธมฺมโชโต) วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอธิการครื้น ติสฺโส เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และ พระครูสมบูรณ์ ปิยะวัฒน์(พร้อม ปิยธมฺโม) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า ภูริปญฺโญ
ท่านสอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค เมื่อพ.ศ. ๒๕๑๓ ขณะอายุ ๔๕ ปี นับว่า เป็นเปรียญธรรม ๙ ประโยครูปแรกของเมืองไชยา
ท่านเจ้าคุณพระราชสุธรรมเมธี ได้มาพำนักศึกษาพระปริยัติธรรม ณ สำนักวัดสระเกศ จนสำเร็จเปรียญธรรม ๙ ประโยค และได้ช่วยเหลืองานในสำนักเป็นเอนกประการ จนดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ
ต่อมา หลวงพ่อพุทธทาส ได้มีหนังสือมาขอตัวจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ในขณะนั้น เพื่อไปช่วยดูแลวัดบรมธาตุไชยา ซึ่งเจ้าคุณพระราชสุธรรมเมธีก็ยอมเสียสละไปตามที่หลวงพ่อพุทธทาสมีหนังมาขอ และได้บริหารงานคณะสงฆ์ด้วยความเสียสละ จนได้ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุราษฏร์ธานี นับเป็นเกียรติ และนำความภาคภูมิใจมาสู่สำนักวัดสระเกศ เป็นอย่างยิ่ง
![พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) และ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2022/03/1F850FDA-068B-47B1-9C99-0FB76DCBFA16-2999.jpg)
วิถีแห่งผู้นำ : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ๑๘. หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง ๑๙.พระมหากลั่น ปิยทสฺสี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง ๒๐. พบหลวงพ่อพุทธทาส ๒๑.ประวัติพระราชสุธรรมเมธี(สังข์ ภูริปญฺโญ) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)
![](https://www.manasikul.com/wp-content/uploads/2023/02/S__11714563-1024x688.jpg)